Shkup, 14 mars 2026 (MIA) - Ka ngjarje në historinë e një shteti që nuk maten me kohë, por me dhimbjen që lënë pas vetes. Tragjedia në Koçan është një nga ato ngjarje. Ishte një tragjedi e një qyteti, por edhe tragjedi që tronditi të gjithë shtetin tonë dhe që do të gdhendet përgjithmonë në kujtesën kolektive të shoqërisë sonë", tha kryeministri Hristijan Mickoski në fjalën e në "Konferencën ndërkombëtare për aspektet dhe zgjidhjet institucionale dhe klinike pas zjarrit në Koçan", që mbahet sot në Shkup.

"Sot jemi mbledhur këtu me një ndjenjë respekti të thellë, por edhe me një ndjenjë të fortë ndjeshmërie. Nderim për ata që humbën jetën e tyre. Nderim për familjet që mbajnë dhimbjen e humbjes. Nderim për të lënduarit që kanë zhvilluar për një vit luftë të qetë dhe të guximshme për shërim . Por, në të njëjtën kohë, sot jemi mbledhur me ndjenjë përgjegjësie. Përgjegjësi për t'u mbajtur mend. Përgjegjësi për të mësuar. Dhe përgjegjësi për të krijuar sisteme që do të jenë më të forta se lëshimet që çojnë në tragjedi. Kjo konferencë është përpjekje për ta kthyer tragjedinë në njohuri, përvojën në mësim, ndërsa mësimin në zgjidhje konkrete", tha Mickoski.

Kryeministri theksoi se një vit pas tragjedisë në Koçan, detyrimi ynë është të kujtojmë dhe të tregojmë se shoqëria dhe institucionet janë të afta të mësojnë nga tragjeditë dhe të ndërtojnë sistem më të fortë, më të sigurt dhe më human.

"Tragjedia në Koçan la plagë të thellë në shoqërinë tonë. Brenda një nate, jeta u ndërpre, fatet ndryshuan dhe u hap dhimbja që do të mbetet për një kohë të gjatë në kujtesën e shtetit tonë. Në ato orë, u ndal e gjithë Maqedonia. Lajmi u përhap me një shpejtësi që solli mosbesim, frikë dhe pikëllim. Çdo qytetar e ndjente peshën e ngjarjes.  Në atë kohë nuk kishte as politikë, as përçarje. Kishte vetëm heshtje dhe ndjenjë shqetësimi të thellë për njerëzit që luftonin për jetën. Tragjedia goditi më rëndë familjet që humbën më të dashurit e tyre. Për ta, koha matet nga kujtimet, nga zbrazëtia që mbetet dhe lufta e përditshme për të vazhduar më tutje", tha Mickoski.

Ai theksoi se dita e fatkeqësisë ishte jo vetëm dita më e vështirë e tij si kryeministër, por edhe dita më e vështirë e jetës së tij.

"Kjo fatkeqësi e madhe ndodhi vetëm 8 muaj pasi u bëra Kryeministër. Vetëm 8 muaj në Qeverinë time, ndodhi të paguhej fatura për një sistem të devastuar që ishte shkatërruar për dekada me radhë . Dita e fatkeqësisë nuk ishte vetëm dita ime më e vështirë si Kryeministër, por ishte dita më e vështirë e jetës sime si njeri. Kush është fajtor për të gjitha këto? Edhe unë e bëj këtë pyetje dhe kjo duhet të përgjigjet jo nga një gjykatë e drejtpërdrejtë, jo nga publiku, por nga prokuroria dhe gjykatat”, tha kryeministri.

Mickoski theksoi se duhet të flasim edhe për fajin në krijimin e atij sistemi që dështoi, ku për dekada e vite, siç tha ai, u krijua ai mish i egër që arriti tek më të dashurit tanë.

"Njerëzit të cilëve u është shuar jeta nuk janë numra, por fate, personalitete", tha kryeministri. Aleksova Stefanija, Xhamov Jordanço, Trajçev Ivan, Gjorgiev Xhoko, Kollarov Aleksandar, Veliçkov Ivan, Stojanov Andrej, Antova Ivona, Hristovski Pavell, Dimitrijev Dime, Nasevski Nikolla, Bogdanov Toshe, Todorovski Toshe, Koceva Ana, Zhivkov Adrijan, Petrushov Gordan, Gorgiev Igorçe, Stevanovski Filip, Stojanov Tomçe, Stoimenova Monika, Stojanov Stojanço, Projkovska Nikollovska Sara, Shopova Maria, Ivanovski Petar, Gjorgjiev Aleksandar, Markovski Matej, Zakova Bojana, Vasillkov Gjorgji, Petrov Aleksandar, Minova Dragana, Aleksova Sara, Gjorgjieski Andreja, Ivanovski Filip, Jordanova Sara, Strezoska Maria, Efremov Aleksandar, Vellkov Igor, Taseva Stojkovska Lepa, Atanasovski Martin, Aleksov Aleksandar , Minov Bozhidar, Millkovska Keti, Zllatkov Thomas, Sokolova Stefanija, Velkov Leonid, Naunova Nadica, Jordanov Viktor, Panov Andrej, Ivanov Dimitar, Stoimenov Spiro, Vlladimirov Jove, Andonov Ice, Tasevski Stefan, Veliçkov Gjorgji, Stojanov Aleksandar, Hristova Sanja, Taneski Damjan, Spasova Monika, Llazarov Andrej, Karadakoski Aleksandar, Gavrilovski Aleksandar, Stefanov Stojançe, Blazhev Vlladimir Panço. Lavdi atyre, tha Kryeministri, duke shtuar se mendja jonë është me ta sot dhe me prindërit që humbën fëmijët e tyre dhe me të gjithë ata, jeta e të cilëve ka ndryshuar përgjithmonë.

Mickoski theksoi se në të njëjtën kohë tragjedia la edhe një gjurmë tjetër - gjurmë solidariteti dhe se heronjtë nuk do të harrohen kurrë.

"Heroizmi sot nuk është vetëm në pushkë dhe kamë, nuk është në muskuj dhe forcë, por në aktivizëm dhe dorën e shtrirë. Koçani tregoi se ka njerëz që janë heronjtë e heshtur të vendit tonë. Këta janë infermierët dhe mjekët që kanë punuar, ambulanca, stafi teknik. Në momentet më të vështira, qytetarët kanë treguar se shoqëria ka forcën për t'u bashkuar. Qendrat e dhurimit të gjakut u mbushën me njerëz që erdhën për të ndihmuar. Vullnetarë të thirrur për të mbështetur familjet.  Organizatat humanitare u mobilizuan.  Mjekët dhe ekipet mjekësore punuan pa ndërprerje, me përkushtim dhe profesionalizëm të madh. Dua t'ju përgëzoj nga zemra. Ju dhe të gjithë ata që ishin të përfshirë në këtë operacion. Brenda dhe jashtë vendit. Nuk do të harroheni kurrë", tha Mickoski.

Kryeministri tha se tragjedia hapi edhe anën e njerëzimit, solidaritetit dhe ndjenjës se askush nuk duhet të lihet vetëm në momentet më të vështira.

"Morëm edhe mbështetje të fortë ndërkombëtare. Vendet partnere dhe sistemet e tyre shëndetësore ofruan menjëherë ndihmën e tyre. Spitalet, mjekët dhe ekipet mjekësore nga disa vende evropiane hapën dyert e tyre për pacientët tanë.  Ishte një kujtesë e fortë se në momentet më të vështira, solidariteti njerëzor i tejkalon kufijtë. Një vit më vonë, ky kujtim mbetet detyrim i gjallë. Detyrimi për respektimin e kujtimit të viktimave.  Detyrimi për të mbështetur familjet.  Detyrimi për vazhdimin e luftës për shërimin e të lënduarve. Dhe detyrim për ta kthyer tragjedinë në mësim nga i cili do të dalin institucione më të forta dhe shoqëri më e sigurt", tha kryeministri në fjalën e tij në konferencë. 

Kryeministri tha se në orët pas tragjedisë, shteti u përball me një situatë në të cilën çdo minutë ishte e çmuar dhe se në momente të tilla nuk kishte vend për improvizim dhe çdo sistem, çdo institucion dhe çdo person që ka përgjegjësi publike duhet të reagojë shpejt, në mënyrë të koordinuar dhe vendimtare.

"Orët e para pas tragjedisë ishin orë mobilizimi intensiv. U aktivizuan institucionet shëndetësore, shërbimet e ndihmës së shpejtë mjekësore, policia, zjarrfikëset, shërbimet e mbrojtjes civile dhe institucionet lokale.  Në ato momente, qëllimi më i rëndësishëm ishte një - shpëtimi i jetës së të lënduarve dhe ofrimi i ndihmës më të shpejtë të mundshme mjekësore. Pacientët nga Koçani dhe Shtipi u transportuan në institucionet shëndetësore në Shkup, ku u aktivizuan menjëherë objektet më të rëndësishme klinike të shtetit. Në ato orë, ata nuk punonin vetëm si punonjës shëndetësorë. Ata punuan si njerëz që e dinë se pas çdo pacienti ka një familje, ka një histori jete dhe ka shpresë. Por, shpejt u bë e qartë se disa pacientë kanë djegie të rënda dhe lëndime komplekse që kërkojnë trajtim në qendrat e specializuara për djegie", tha Mickoski.  

Kryeministri theksoi se në ato ditë, mjekët, infermierët dhe ekipet shëndetësore treguan diçka që nuk matet me protokolle dhe procedura – ata treguan humanizëm, sakrificë dhe guxim profesional dhe se në situata të tilla, asnjë shtet nuk mund t'i përballojë i vetëm të gjitha sfidat mjekësore, por nevojitet solidaritet ndërkombëtar.

"Pikërisht për këtë arsye u aktivizuan menjëherë mekanizmat për bashkëpunim mjekësor ndërkombëtar.  Nëpërmjet mekanizmave evropianë të mbrojtjes civile dhe nëpërmjet koordinimit të drejtpërdrejtë me shtetet partnere, u organizua transporti i disa prej pacientëve në spitale të specializuara jashtë vendit. Spitalet në disa vende evropiane kanë hapur dyert e tyre për pacientët tanë. Mjekët në ato qendra, së bashku me ekipet tona mjekësore, zhvilluan luftë komplekse dhe afatgjatë për jetën dhe shëndetin e të lënduarve. Në ato ditë, pamë se si funksionon solidariteti evropian në praktikë.  Kemi parë që në momente tragjedie, vendet dhe sistemet shëndetësore dinë të bashkëpunojnë, të ndajnë burimet e tyre dhe të vendosin jetën njerëzore në rend të parë. Në të njëjtën kohë, shteti u kujdes edhe për mbështetjen logjistike të të gjithë procesit. U organizuan transportet e specializuara mjekësore, u siguruan kushte për komunikim dhe koordinim midis spitaleve, dhe institucionet punuan vazhdimisht për të siguruar rrjedhën e qetë të procedurave mjekësore", përkujtoi Mickoski.

Në këtë kontekst, ai shtoi se paralelisht me reagimin mjekësor janë aktivizuar ekipet e mbështetjes psikologjike dhe se psikologët dhe psikiatrët kanë filluar të punojnë me familjet dhe pacientët, sepse tragjeditë e kësaj madhësie nuk lënë vetëm pasoja fizike.  

"Ato gjithashtu lënë gjurmë të thella psikologjike që kërkojnë kujdes afatgjatë. Të gjitha këto aktivitete kishin një qëllim: të siguronin nivelin më të lartë të mundshëm të kujdesit për të lënduarit dhe familjet e tyre në momentet më të vështira. Prandaj, kur flasim sot për reagimin fillestar të shtetit, flasim për reagim institucional. Por, flasim edhe për një përpjekje të përbashkët të punonjësve shëndetësorë, shpëtimtarëve, institucioneve, partnerëve ndërkombëtarë dhe qytetarëve. Ishte moment kur sistemet duhej të funksiononin shpejt. Por ishte gjithashtu një moment kur njerëzimi dhe solidariteti u bënë forca më e fortë e shoqërisë. Jam veçanërisht krenar për jetët që kemi arritur të shpëtojmë, ata njerëz që kishin duruar dhe kaluar nëpër ferr, por sot janë këtu me ne", theksoi ai.

Ai tha se të gjitha këto aktivitete kanë një qëllim të përbashkët: të ofrojnë kujdes afatgjatë dhe mbështetje dinjitoze për njerëzit që u goditën më rëndë nga tragjedia, por, theksoi ai, ky detyrim nuk përfundon me një vit, por kujdesi për pacientët dhe mbështetja për familjet mbeten detyrë afatgjatë e institucioneve.

"Tragjedia në Koçan krijoi dhimbje që nuk mund të fshihet. Por është përgjegjësi e shtetit ta kthejë atë dhimbje në kujdes të vazhdueshëm, angazhim dhe një sistem që do të jetë i gatshëm të ndihmojë qytetarët e tij kur ata kanë nevojë më së shumti. Kjo është arsyeja pse konferenca e sotme është hap i rëndësishëm në vazhdimin e këtij detyrimi. Ajo krijon hapësirë që përvoja mjekësore, mësimet institucionale dhe njohuritë shkencore të ndahen dhe të shndërrohen në politika më të mira dhe sisteme më të mira për të ardhmen", tha Mickoski.

Kryeministri theksoi se përveç kujdesit për të plagosurit dhe mbështetjes së familjeve, tragjedia në Koçan hapi një çështje tjetër, po aq të rëndësishme - çështjen e përgjegjësisë, duke theksuar se në një shoqëri demokratike, tragjeditë nuk duhet të mbeten pa përgjigje dhe se shoqëria ka të drejtë të dijë të vërtetën. 

"Familjet kanë të drejtë të dinë se si ka ndodhur tragjedia. Dhe institucionet kanë për detyrë të sigurojnë drejtësi. Kjo është arsyeja pse, menjëherë pas tragjedisë, filloi procesi i përcaktimit institucional të fakteve dhe përgjegjësisë. Ky proces duhet të jetë i plotë, profesional dhe pa asnjë presion. Jetët njerëzore janë në rrezik dhe në situata të tilla, institucionet duhet të punojnë me nivelin më të lartë të seriozitetit dhe integritetit. Drejtësia nuk është çështje e politikës. Është çështje besimi tek institucionet. Kur ndodh një tragjedi me përmasa të këtilla, shteti është i detyruar të tregojë se sistemi funksionon, se lëshimet janë identifikuar dhe se përgjegjësia është marrë", bëri të ditur Mickoski.

Por përgjegjësia, shtoi kryeministri, gjithashtu ka një dimension më të gjerë dhe se tragjeditë shpesh zbulojnë dobësi në sisteme.

"Ato tregojnë se ku duhet të përmirësohen institucionet, ku duhet të forcohen procedurat dhe ku standardet e sigurisë duhet të ngrihen në nivel më të lartë. Prandaj, përveç procedurave ligjore, tragjedia në Koçan hapi edhe një proces të rishikimit institucional. Shteti ka detyrimin të kërkojë të vërtetën dhe të sigurojë drejtësi. Këtë ua kemi borxh viktimave. Këtë ua kemi borxh familjeve të tyre. Por, këtë ua kemi borxh edhe brezave të ardhshëm. Kjo është arsyeja pse institucionet do të vazhdojnë të punojnë për të përcaktuar plotësisht të gjitha rrethanat që lidhen me tragjedinë, në mënyrë që të arrihet drejtësia dhe të forcohet besimi tek institucionet. Vetëm përmes së vërtetës, përgjegjësisë dhe nxënies institucionale mund të bëhet një shoqëri më e fortë pas një tragjedie", theksoi Kryeministri.

Ai tha se një tragjedi nuk mbaron asnjlherë me ditën kur ka ndodhur.

"Për familjet, ajo vazhdon çdo ditë. Ajo vazhdon në karriget e zbrazëta në tryezë. Në qetësinë e shtëpisë. Çdo mëngjes kur një person zgjohet me kujtimin e humbjes më të rëndë. Prandaj, që nga dita e parë, Qeveria mori vendim të qartë: shteti nuk do të jetë i pranishëm vetëm në momentin e tragjedisë. Vendi do të jetë i pranishëm edhe në vitet në vijim. Dhe për këtë dua ta them qartë sot: shteti do të vazhdojë të qëndrojë pranë këtyre familjeve. Sepse pas çdo vendimi institucional qëndron një bindje e thjeshtë: dinjiteti njerëzor duhet të jetë qendra e çdo politike publike", bëri të ditur kryeministri.

Ai theksoi se tragjedia në Koçan nuk mund të fshihet nga kujtesa jonë kolektive. Por, mënyra se si shteti reagon ndaj tragjedive të tilla tregon se çfarë lloj shoqërie duam të jemi. Shoqëria që nuk i harron njerëzit e saj. Një shoqëri që e di se solidariteti nuk është një fjalë, por një detyrim dhe një shtet që qëndron pranë qytetarëve të saj edhe kur është më e vështira. E ne do të vazhdojmë ta përmbushim këtë detyrim”, tha Kryeministri.

Ai theksoi se sot, një vit pas tragjedisë, detyrimi ynë është të flasim edhe për të ardhmen. 

"Koçani është qytet me rrënjë të thella, me njerëz të zellshëm, me frymë të fortë dhe me traditë që tejkalon çdo krizë. Është qytet i bujqve, i familjeve që me breza kanë punuar në fushat e orizit, i të rinjve që duan të qëndrojnë dhe të krijojnë në mjedisin e tyre. Prandaj, që nga momenti i parë, Qeveria mendoi të ndreqte pasojat e tragjedisë, por edhe se si ta bënte Koçanin një vend më të fortë, më të zhvilluar dhe më elastik për të jetuar", theksoi ai. 

Qëllimi ynë është i qartë", theksoi Kryeministri, tragjedia duhet të jetë fillimi i një faze të re zhvillimi. 

"Vitin e kaluar ka filluar përgatitja dhe zbatimi i disa projekteve infrastrukturore dhe zhvillimore që lidhen drejtpërdrejt me Koçanin dhe rajonin. Investimi në infrastrukturë është hapi i parë drejt zhvillimit ekonomik. Prandaj po punohet në përmirësimin e infrastrukturës rrugore lokale, rikonstruksionin e rrugëve dhe modernizimin e sistemeve komunale, në mënyrë që qyteti të ketë kushte të denja për qendër urbane moderne. Paralelisht me këtë, Qeveria punon për të krijuar kushte për investime të reja dhe krijimin e vendeve të punës në rajonin lindor. Koçani ka potencialin të jetë një nga shtytësit ekonomikë të rajonit. Koçani duhet të jetë qytet ku të rinjtë shohin perspektivë. Qytet ku familjet duan të qëndrojnë. Qytet ku gjeneratat e reja do të ndërtojnë të ardhme", tha Kryeministri.

Ai theksoi se një pjesë e veçantë e këtij vizioni është ruajtja e kujtesës kolektive të tragjedisë.

"Në bashkëpunim me vetëqeverisjen lokale dhe familjet, ndërmerren iniciativa për të shënuar ngjarjen dhe për të krijuar një vend kujtimi që do të kujtojë vlerën e jetës njerëzore dhe rëndësinë e solidaritetit. Vende të tilla janë pjesë e vetëdijes kolektive të një shoqërie. Ata na kujtojnë se pas çdo politike, pas çdo institucioni dhe pas çdo vendimi janë jetët e njerëzve. Dhe për këtë arsye e ardhmja e Koçanit është dhe duhet të jetë rezultat i punës së përbashkët: i shtetit, i vetëqeverisjes lokale, i ekonomisë dhe i vetë qytetarëve. Vizioni ynë është që Koçani të jetë qytet rinovimi, energjie dhe zhvillimi të ri. Qytet që do të tregojë se edhe pas momenteve më të vështira, shoqëria mund të ngrihet më e fortë. Dhe prandaj, sot po flasim për tragjedinë që na goditi deri në asht. Por, po flasim edhe për të ardhmen që do ta ndërtojmë së bashku", shprehet Mickoski.

Kryeministri vuri në dukje se ka raste kur fjalët janë të pamjaftueshme dhe kur asnjë fjali nuk mund të përshkruajë plotësisht dhimbjen që sjell një tragjedi, e tragjedia në Koçan është pikërisht moment i tillë.

"Por historia e çdo shoqërie ndërtohet edhe përmes mënyrës se si shoqëria përballet me momentet më të vështira. Në historinë tonë ka një mësim të thellë dhe të heshtur. Ky popull shumë herë është përballur me momente të vështira, humbje dhe tragjedi, por gjithmonë ka qenë në gjendje të ngrihet përsëri, të ruajë njerëzimin dhe të ecë përpara. Maqedonia ka mbijetuar dhe po zhvillohet sot sepse njerëzit dinë të bashkohen kur është më e vështirë. Është kjo forcë: është forca e bashkimit dhe dinjitetit që na lidh sot. Nëpërmjet mënyrës se si tregon solidaritet. Nëpërmjet mënyrës se si i respekton viktimat. Dhe përmes mënyrës se si mëson nga tragjeditë. Një vit më vonë, Koçani mbetet në mendimet e të gjithë shtetit. Si vend i dhimbjes së madhe, por edhe si simbol i dinjitetit me të cilin qytetarët u përballën me humbjen më të rëndë. Familjet që humbën të dashurit treguan forcë që është e vështirë të përshkruhet me fjalë. Dinjiteti i tyre, heshtja e tyre dhe madhësia e tyre njerëzore mbeten të ngulitura thellë në kujtesën kolektive të shoqërisë sonë", tha Mickoski.

Kryeministri theksoi se shteti kishte detyrimin të mos e harronte asnjëherë këtë - detyrimin për të ruajtur kujtesën, detyrimin për të nxjerrë mësime dhe detyrimin për të ndërtuar një sistem më të mirë dhe më të sigurt për të gjithë qytetarët.

"Por kemi edhe një detyrim tjetër, detyrimin për të ecur përpara. Le të vazhdojmë të zhvillojmë Koçanin. Le të vazhdojmë të investojmë në të ardhmen e tij. Le të vazhdojmë të ndërtojmë shoqëri në të cilën jeta, siguria dhe dinjiteti njerëzor janë vlerat më të larta. Më lejoni të përfundoj duke përsëritur një mesazh të thjeshtë, por të rëndësishëm. Koçani është vendi i një tragjedie të madhe dhe të pazëvendësueshme. Por, Koçani është dhe do të vazhdojë të jetë një qytet njerëzish me dinjitet, me forcë dhe me të ardhme. E shteti do të vazhdojë të qëndrojë pranë Koçanit. Me respekt, Me përgjegjësi. Dhe me vendosmëri të fortë se nuk do t'i harrojmë asnjëherë ata që i humbëm. Zoti u dhëntë prehje shpirtrave të atyre që vdiqën në mënyrë tragjike dhe forcë familjeve të tyre për të gjetur ngushëllim. Qoftë i përjetshëm kujtimi për Koçanin! Maqedonia duhet të mbetet e fortë!", konkludoi Kryeministri në fjalën hyrëse në "Konferencën ndërkombëtare për aspektet dhe zgjidhjet institucionale dhe klinike pas zjarrit në Koçan", që u mbajt sot në Shkup. nd/pag/

Foto: MIA